Ochrona ludności i obrona cywilna Zmiany, procedury, wyjaśnienia

Publikacja zawiera pogłębioną analizę obowiązujących przepisów prawa dotyczących organizacji i zadań organów i niektórych podmiotów ochrony ludności, realizowanych w szczególności na płaszczyźnie terenowej administracji publicznej – samorządowej i rządowej.

Książka uwzględnia rozwiązania wynikające z uchwalonej 17 kwietnia 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw.

W kompleksowy sposób omówiono regulacje obowiązujące w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej, biorąc pod uwagę poglądy piśmiennictwa, praktykę administracyjną oraz orzecznictwo sądowe.

Książka prezentuje szczegółową i praktyczną analizę przepisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, z uwzględnieniem szeregu innych regulacji prawnych, takich jak ustawy dotyczące poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, ustawa o zarządzaniu kryzysowym, ustawa o obronie Ojczyzny, ustawa o Państwowej Straży Pożarnej i wielu innych.

Autorzy publikacji, teoretycy i praktycy specjalizujący się w zagadnieniach z zakresu prawa administracyjnego, przedstawiają kompleksowe omówienie procedur i przepisów dotyczących tej dziedziny prawa.

Najważniejsze zagadnienia związane z organizacją i zadaniami ochrony ludności i obrony cywilnej przedstawione w książce:

podstawy prawne ochrony ludności i obrony cywilnej;

zmiany w zakresie zadań na płaszczyźnie jednostek samorządu terytorialnego, terenowej i centralnej administracji rządowej;

ewidencjonowanie w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym prowadzenie Ewidencji Obrony Cywilnej, czy ewidencji zasobów ochrony ludności;

planowanie w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym planowanie ewakuacji ludności, czy ochrony dóbr kultury na czas wojny;

organizacja i funkcjonowanie Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej;

edukacja w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej (podnoszenie kwalifikacji, szkolenia, ćwiczenia i inne formy);

utrzymanie infrastruktury (w tym obiektów zbiorowej ochrony) w kontekście ochrony ludności;

zasady finansowania realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej;

status jednostki na gruncie regulacji prawnych dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej, związany z nadaniem przydziału mobilizacyjny obrony cywilnej, powołaniem do służby w obronie cywilnej, jak również z realizacją prawa do odszkodowania za szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Publikacja uwzględnia rozwiązania jakie zostały wprowadzone w drodze aktów wykonawczych wydanych od chwili wejścia w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, jak również zmiany wprowadzone w drodze ustawy z 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, mające na celu usprawnienie systemu, uelastycznienie procedur inwestycyjnych oraz lepsze przygotowanie kadr i infrastruktury na wypadek zagrożeń. Opisane zmiany dotyczą m.in.:

nowych rozwiązań infrastrukturalnych, w tym punktów schronienia – nowej kategorii infrastruktury schronieniowej;

zmian struktury Ewidencji Obrony Cywilnej;

zmian w procedurze nadawania przydziałów mobilizacyjnych;

mechanizmów zapewniających stabilność długofalowych inwestycji, tj. 5-letniej perspektywy obowiązywania Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, inwestycji wieloletnich czy mechanizmu elastyczności budżetowej pozwalającemu ministrowi finansów na dokonywanie przeniesień wydatków między częściami budżetu państwa w celu pełnej realizacji zadań Programu;

wyłączeń stosowania Prawa zamówień publicznych, dotyczących zamówień na roboty, dostawy i usługi bezpośrednio służące m.in. budowie schronów, systemom łączności (SBŁP), alarmowaniu oraz infrastrukturze medycznej o podwójnym przeznaczeniu.

Najważniejsze atuty publikacji:

kompleksowe kompendium wiedzy na temat procedur, aktów prawnych i zasad, które regulują proces realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, z autorską interpretacją ich stosowania;

szczegółowy i praktyczny opis kilkunastu najważniejszych procedur w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej wraz ze wzorami pism i dokumentów;

uwzględnienie najnowszych zmian legislacyjnych, dorobku doktryny i orzecznictwa;

dokładne omówienie istoty statusu administracyjnoprawnego jednostki w świetle regulacji prawnych dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej;

dokładne i przejrzyste prezentowanie poszczególnych zagadnień;

wyróżnienie w treści zagadnień ważnych i nowych.

Dzięki tej publikacji czytelnik dowie się m.in.:

Na czym polega kierowanie i koordynowanie przez organy ochrony ludności realizacją zadań w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej?

Jakie zadania organy ochrony ludności wykonują przy pomocy organów Państwowej Straży Pożarnej?

W jaki sposób uzyskuje się status podmiotu ochrony ludności oraz jakie prawa i obowiązku są z tym związane?

Kto może zidentyfikować punkty schronienia w gminie?

Jakie są parametry techniczne dla budowli ochronnych?

Jakie organy ochrony ludności i wobec jakich organów i podmiotów mogą wydawać zalecenia?

Jak przebiega procedura nadawania i uchylania przydziału mobilizacyjnego?

Kto wchodzi w skład korpusu obrony cywilnej w czasie wojny?

Jak przebiega procedura realizacji inwestycji o charakterze ochronnym?

W których obiektach użyteczności publicznej można wyznaczyć obiekty zbiorowej ochrony?

Komu przysługuje prawo do odszkodowania za szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej?

Jakie warunki musi spełniać przedsiębiorca, aby budować SBŁP?

Kto i na jakich przypadkach udziela zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych w zakresie warunków technicznych dla miejsc doraźnego schronienia?

Co może oznaczać w praktyce zarządzanie zasobami i infrastrukturą ochrony ludności i obrony cywilnej?

Na kim spoczywa obowiązek podejmowania działań w zakresie walki z dezinformacją?

Na czym polega zasada 3 dni przetrwania w zarządzaniu zasobami?

Książka skierowana jest do szerokiego grona odbiorców, m.in. dla urzędników realizujących zadania publiczne związane z ochroną ludności i obroną cywilną, prawników, liderów i działaczy społecznych, studentów (administracja, prawo, zarządzanie publiczne, bezpieczeństwo), a także aktywnych obywateli zainteresowanych tematyką bezpieczeństwa państwa.